เป้าหมาย
เมื่อพิมพ์ https://www.example.com แล้วกด Enter อธิบายได้ว่าเกิดอะไรขึ้นทีละขั้น ใช้ dig, curl และ openssl ดูของจริงได้ และอ่าน DNS record / HTTP status / ใบรับรอง TLS ออก — ทักษะนี้ใช้ทุกครั้งที่ deploy หรือแก้เว็บล่ม
ภาพรวม 4 ขั้น
1. DNS : "www.example.com อยู่ที่ IP ไหน?" → ได้ 104.20.23.154 (ตัวอย่าง)
2. TCP : ต่อสายไป IP นั้นที่พอร์ต 443
3. TLS : ตรวจใบรับรอง ตกลงกุญแจเข้ารหัส → แม่กุญแจในเบราว์เซอร์
4. HTTP : ส่ง "GET /" ได้คำตอบ "200 OK" + HTMLเว็บล่มเกือบทุกครั้งพังที่ขั้นใดขั้นหนึ่งในนี้ — ไล่ทีละขั้นเสมอ อย่าเดา
DNS — สมุดโทรศัพท์ของอินเทอร์เน็ต
- โดเมน (เช่น
example.com) ซื้อจาก registrar และ registrar บอกโลกว่า nameserver (NS) ของโดเมนนี้คือใคร - nameserver เก็บ record จริงทั้งหมด — ถ้าย้ายโดเมนมา Cloudflare = เปลี่ยน NS ไปเป็นของ Cloudflare (บท 2-02)
- resolver (เช่น
1.1.1.1,8.8.8.8หรือของผู้ให้บริการเน็ต) ไปถามแทนเราแล้วแคชไว้ตาม TTL
| Record | ใช้ทำอะไร | ตัวอย่างค่า |
|---|---|---|
| A | ชื่อ → IPv4 | 104.20.23.154 |
| AAAA | ชื่อ → IPv6 | 2606:4700:10::6814:179a |
| CNAME | ชื่อนี้ = อีกชื่อหนึ่ง (ห้ามใช้ที่ apex example.com ตามมาตรฐาน) |
d111111abcdef8.cloudfront.net |
| NS | ใครดูแล record ของโดเมนนี้ | ada.ns.cloudflare.com |
| MX | อีเมลของโดเมนส่งไปที่ไหน | 10 mail.example.com |
| TXT | ข้อความยืนยันความเป็นเจ้าของ, SPF, DKIM | "v=spf1 -all" |
| CAA | CA ไหนออกใบรับรองให้โดเมนนี้ได้ | 0 issue "letsencrypt.org" |
TTL (วินาที) = resolver แคชค่าเดิมไว้นานแค่ไหน → ก่อนย้ายระบบ ลด TTL ลงล่วงหน้า (เช่น 300) จะได้เปลี่ยนเร็ว
HTTP — ภาษาที่เบราว์เซอร์คุยกับเซิร์ฟเวอร์
| Status | ความหมาย | เจอเมื่อ |
|---|---|---|
| 200 | สำเร็จ | ปกติ |
| 301 / 308 | ย้ายถาวร | http:// → https:// |
| 302 / 307 | ย้ายชั่วคราว | หน้า login |
| 304 | ไม่เปลี่ยน ใช้แคชเดิม | โหลดหน้าซ้ำ |
| 403 | ไม่มีสิทธิ์ | S3 bucket ไม่อนุญาต, WAF บล็อก |
| 404 | ไม่พบ | path ผิด, ลืมอัปโหลดไฟล์ |
| 429 | ขอถี่เกิน | rate limit |
| 500 | โค้ดฝั่งเซิร์ฟเวอร์พัง | bug |
| 502 / 504 | ตัวกลาง (CDN/proxy) ติดต่อต้นทางไม่ได้ / ต้นทางช้าเกิน | origin ล่ม |
| 52x | เฉพาะ Cloudflare: Cloudflare คุยกับ origin ไม่สำเร็จ | เช่น 521 origin ปิด, 522 timeout, 525/526 ปัญหา TLS กับ origin |
Header สำคัญ: cache-control (แคชได้นานแค่ไหน), content-type, location (ไปไหนต่อเมื่อ redirect), age (อยู่ในแคชมากี่วินาที)
TLS — แม่กุญแจ
- TLS ทำ 2 อย่าง: เข้ารหัส (คนกลางอ่านไม่ได้) และ ยืนยันตัวตน (เซิร์ฟเวอร์นี้เป็นเจ้าของ
example.comจริง) - ยืนยันด้วย ใบรับรอง (certificate) ที่ CA ซึ่งเบราว์เซอร์เชื่อถือเซ็นให้ มีวันหมดอายุ และระบุชื่อโดเมนที่ใช้ได้ (SAN)
- ข่าวดี: ทั้ง CloudFront (ผ่าน ACM) และ Cloudflare ออกและต่ออายุใบรับรองให้ฟรีอัตโนมัติ — เราแค่ต้องเข้าใจว่าถ้าแม่กุญแจพัง ให้ดู ชื่อในใบ / วันหมดอายุ / ห่วงโซ่ CA
ลองเลย 🧪
ต้องมี dig (macOS มีให้แล้ว · Ubuntu/WSL: sudo apt install dnsutils), curl, openssl
ทดลอง A — DNS
dig +short example.com A
dig +short example.com AAAA
dig +short example.com NS
dig example.com A +noall +answerผลที่ควรเห็น (IP จริงอาจต่าง และลำดับอาจสลับ):
104.20.23.154
172.66.147.243
2606:4700:10::6814:179a
2606:4700:10::ac42:93f3
hera.ns.cloudflare.com.
elliott.ns.cloudflare.com.
example.com. 110 IN A 104.20.23.154
example.com. 110 IN A 172.66.147.243→ ชื่อหนึ่งมีได้หลาย IP · NS บอกว่าตอนนี้ example.com ใช้ DNS ของ Cloudflare · ตัวเลข 110 ใน 2 บรรทัดสุดท้าย = TTL ที่เหลือ ในแคชของ resolver รันซ้ำจะเห็นมันลดลง
ทดลอง B — ถาม resolver คนละเจ้า และถามต้นทางตรงๆ
dig +short www.cloudflare.com @1.1.1.1
dig +short www.cloudflare.com @8.8.8.8
dig +trace example.com | tail -n 5→ @1.1.1.1 = ถาม resolver ที่ระบุ · +trace = ไล่จาก root → .com → nameserver ของโดเมน เห็นเส้นทางจริงของ DNS
ถ้าพัง: +trace ค้างหรือ timeout → เครือข่ายบางที่บล็อก DNS ขาออกพอร์ต 53 ลองเน็ตมือถือ
ทดลอง C — HTTP
curl -sI http://example.com | head -n 1
curl -sI https://example.com | grep -iE '^(HTTP|content-type|cache-control|age)'
curl -s -o /dev/null -w "%{http_code}\n" https://example.com/this-page-does-not-exist
curl -sIL http://www.cloudflare.com | grep -iE '^(HTTP|location)'ผลที่ควรเห็น (โดยประมาณ):
HTTP/1.1 200 OK
HTTP/2 200
content-type: text/html; charset=utf-8
age: 13570
404
HTTP/1.1 301 Moved Permanently
Location: https://www.cloudflare.com/
HTTP/2 200→ -I ขอเฉพาะ header · -L ตาม redirect ให้ · เห็นการเด้งจาก http ไป https เป็น 301 · header ที่ได้ (เช่น cache-control, age) ต่างกันไปตามเว็บ ถ้าบรรทัดไหนไม่มีก็แค่ไม่แสดง · บางครั้งอาจเห็น HTTP/2 103 ก่อน 200 (Early Hints) ไม่ใช่ error
ทดลอง D — ใบรับรอง TLS
echo | openssl s_client -connect example.com:443 -servername example.com 2>/dev/null \
| openssl x509 -noout -subject -issuer -dates
echo | openssl s_client -connect example.com:443 -servername example.com 2>/dev/null \
| openssl x509 -noout -text | grep -A1 'Subject Alternative Name'ผลที่ควรเห็น (ค่าจริงต่างได้ รูปแบบบรรทัด subject= ต่างกันเล็กน้อยระหว่าง OpenSSL กับ LibreSSL ของ macOS):
subject=CN=example.com
issuer=C=US, O=SSL Corporation, CN=Cloudflare TLS Issuing ECC CA 3
notBefore=Sep 26 22:49:11 2026 GMT
notAfter=Dec 25 22:56:35 2026 GMT
X509v3 Subject Alternative Name:
DNS:example.com, DNS:*.example.com→ อ่านให้ได้ 3 อย่าง: ใครเซ็น (issuer), ใช้กับชื่อไหน (SAN), หมดอายุเมื่อไร (notAfter) · สังเกตว่าใบนี้อายุแค่ราว 90 วัน — ใบรับรองยุคนี้อายุสั้นลงเรื่อยๆ จึงต้องต่ออายุอัตโนมัติ
ทำไมแยกเป็น 2 คำสั่ง: openssl ที่มากับ macOS (LibreSSL) ไม่รู้จักตัวเลือก -ext จึงใช้ -text แล้ว grep หา SAN แทน ใช้ได้ทุกเครื่อง
ทดลอง E — จับเวลาแต่ละขั้น
curl -so /dev/null https://example.com -w \
"dns: %{time_namelookup}s\ntcp: %{time_connect}s\ntls: %{time_appconnect}s\nfirst byte: %{time_starttransfer}s\ntotal: %{time_total}s\n"→ ตัวเลขเป็นเวลาสะสมนับจากเริ่ม ถ้า tls กับ tcp ห่างกันมาก = เซิร์ฟเวอร์ไกล (TLS ต้องคุยไปกลับหลายรอบ) — นี่คือเหตุผลที่ CDN/edge ช่วยให้เร็ว
กับดักที่เจอบ่อย
| อาการ | สาเหตุ / แก้ |
|---|---|
| แก้ DNS แล้วเครื่องเรายังเห็นค่าเก่า | แคชตาม TTL — ถาม dig @1.1.1.1 เทียบ, รอให้หมด TTL, ครั้งหน้าลด TTL ก่อนเปลี่ยน |
ใส่ CNAME ที่ example.com (apex) ไม่ได้ |
มาตรฐาน DNS ห้าม ใช้ CNAME flattening ของ Cloudflare หรือ Alias record ของ Route 53 |
| เบราว์เซอร์เตือน "Your connection is not private" | ชื่อใน SAN ไม่ตรงโดเมน หรือใบหมดอายุ — ดูด้วยทดลอง D |
| เว็บผ่าน CDN ได้ 502/504/52x | CDN ต่อ origin ไม่ได้ ตรวจ origin ตรงๆ ก่อน (ไม่ผ่าน CDN) |
| ได้ 403 จาก S3 ทั้งที่ไฟล์มี | S3 ตอบ 403 แทน 404 เมื่อไม่มีสิทธิ์ s3:ListBucket — เจอในบท 2-04 |
curl ได้ 200 แต่เบราว์เซอร์ยังเห็นหน้าเก่า |
แคชของเบราว์เซอร์/CDN ดู header age, cache-control |
สรุปจำง่าย
DNS หา IP → TCP ต่อสาย → TLS ยืนยันตัวตนและเข้ารหัส → HTTP ขอและตอบ — เว็บพังให้ไล่ทีละขั้นด้วย
dig→curl -I→openssl s_client— TTL คือเหตุที่แก้ DNS แล้ว "ยังไม่เปลี่ยน"