ระดับ 1 · บทที่ 2/4

DNS, HTTP และ TLS — เว็บเดินทางมาถึงเราได้อย่างไร

⏱ 35 นาทีลองในAWS Console ↗Cloudflare ↗

เป้าหมาย

เมื่อพิมพ์ https://www.example.com แล้วกด Enter อธิบายได้ว่าเกิดอะไรขึ้นทีละขั้น ใช้ dig, curl และ openssl ดูของจริงได้ และอ่าน DNS record / HTTP status / ใบรับรอง TLS ออก — ทักษะนี้ใช้ทุกครั้งที่ deploy หรือแก้เว็บล่ม

ภาพรวม 4 ขั้น

1. DNS   : "www.example.com อยู่ที่ IP ไหน?"        → ได้ 104.20.23.154 (ตัวอย่าง)
2. TCP   : ต่อสายไป IP นั้นที่พอร์ต 443
3. TLS   : ตรวจใบรับรอง ตกลงกุญแจเข้ารหัส              → แม่กุญแจในเบราว์เซอร์
4. HTTP  : ส่ง "GET /" ได้คำตอบ "200 OK" + HTML

เว็บล่มเกือบทุกครั้งพังที่ขั้นใดขั้นหนึ่งในนี้ — ไล่ทีละขั้นเสมอ อย่าเดา

DNS — สมุดโทรศัพท์ของอินเทอร์เน็ต

  • โดเมน (เช่น example.com) ซื้อจาก registrar และ registrar บอกโลกว่า nameserver (NS) ของโดเมนนี้คือใคร
  • nameserver เก็บ record จริงทั้งหมด — ถ้าย้ายโดเมนมา Cloudflare = เปลี่ยน NS ไปเป็นของ Cloudflare (บท 2-02)
  • resolver (เช่น 1.1.1.1, 8.8.8.8 หรือของผู้ให้บริการเน็ต) ไปถามแทนเราแล้วแคชไว้ตาม TTL
Record ใช้ทำอะไร ตัวอย่างค่า
A ชื่อ → IPv4 104.20.23.154
AAAA ชื่อ → IPv6 2606:4700:10::6814:179a
CNAME ชื่อนี้ = อีกชื่อหนึ่ง (ห้ามใช้ที่ apex example.com ตามมาตรฐาน) d111111abcdef8.cloudfront.net
NS ใครดูแล record ของโดเมนนี้ ada.ns.cloudflare.com
MX อีเมลของโดเมนส่งไปที่ไหน 10 mail.example.com
TXT ข้อความยืนยันความเป็นเจ้าของ, SPF, DKIM "v=spf1 -all"
CAA CA ไหนออกใบรับรองให้โดเมนนี้ได้ 0 issue "letsencrypt.org"

TTL (วินาที) = resolver แคชค่าเดิมไว้นานแค่ไหน → ก่อนย้ายระบบ ลด TTL ลงล่วงหน้า (เช่น 300) จะได้เปลี่ยนเร็ว

HTTP — ภาษาที่เบราว์เซอร์คุยกับเซิร์ฟเวอร์

Status ความหมาย เจอเมื่อ
200 สำเร็จ ปกติ
301 / 308 ย้ายถาวร http:// → https://
302 / 307 ย้ายชั่วคราว หน้า login
304 ไม่เปลี่ยน ใช้แคชเดิม โหลดหน้าซ้ำ
403 ไม่มีสิทธิ์ S3 bucket ไม่อนุญาต, WAF บล็อก
404 ไม่พบ path ผิด, ลืมอัปโหลดไฟล์
429 ขอถี่เกิน rate limit
500 โค้ดฝั่งเซิร์ฟเวอร์พัง bug
502 / 504 ตัวกลาง (CDN/proxy) ติดต่อต้นทางไม่ได้ / ต้นทางช้าเกิน origin ล่ม
52x เฉพาะ Cloudflare: Cloudflare คุยกับ origin ไม่สำเร็จ เช่น 521 origin ปิด, 522 timeout, 525/526 ปัญหา TLS กับ origin

Header สำคัญ: cache-control (แคชได้นานแค่ไหน), content-type, location (ไปไหนต่อเมื่อ redirect), age (อยู่ในแคชมากี่วินาที)

TLS — แม่กุญแจ

  • TLS ทำ 2 อย่าง: เข้ารหัส (คนกลางอ่านไม่ได้) และ ยืนยันตัวตน (เซิร์ฟเวอร์นี้เป็นเจ้าของ example.com จริง)
  • ยืนยันด้วย ใบรับรอง (certificate) ที่ CA ซึ่งเบราว์เซอร์เชื่อถือเซ็นให้ มีวันหมดอายุ และระบุชื่อโดเมนที่ใช้ได้ (SAN)
  • ข่าวดี: ทั้ง CloudFront (ผ่าน ACM) และ Cloudflare ออกและต่ออายุใบรับรองให้ฟรีอัตโนมัติ — เราแค่ต้องเข้าใจว่าถ้าแม่กุญแจพัง ให้ดู ชื่อในใบ / วันหมดอายุ / ห่วงโซ่ CA

ลองเลย 🧪

ต้องมี dig (macOS มีให้แล้ว · Ubuntu/WSL: sudo apt install dnsutils), curl, openssl

ทดลอง A — DNS

dig +short example.com A
dig +short example.com AAAA
dig +short example.com NS
dig example.com A +noall +answer

ผลที่ควรเห็น (IP จริงอาจต่าง และลำดับอาจสลับ):

104.20.23.154
172.66.147.243
2606:4700:10::6814:179a
2606:4700:10::ac42:93f3
hera.ns.cloudflare.com.
elliott.ns.cloudflare.com.
example.com.		110	IN	A	104.20.23.154
example.com.		110	IN	A	172.66.147.243

→ ชื่อหนึ่งมีได้หลาย IP · NS บอกว่าตอนนี้ example.com ใช้ DNS ของ Cloudflare · ตัวเลข 110 ใน 2 บรรทัดสุดท้าย = TTL ที่เหลือ ในแคชของ resolver รันซ้ำจะเห็นมันลดลง

ทดลอง B — ถาม resolver คนละเจ้า และถามต้นทางตรงๆ

dig +short www.cloudflare.com @1.1.1.1
dig +short www.cloudflare.com @8.8.8.8
dig +trace example.com | tail -n 5

→ @1.1.1.1 = ถาม resolver ที่ระบุ · +trace = ไล่จาก root → .com → nameserver ของโดเมน เห็นเส้นทางจริงของ DNS ถ้าพัง: +trace ค้างหรือ timeout → เครือข่ายบางที่บล็อก DNS ขาออกพอร์ต 53 ลองเน็ตมือถือ

ทดลอง C — HTTP

curl -sI http://example.com | head -n 1
curl -sI https://example.com | grep -iE '^(HTTP|content-type|cache-control|age)'
curl -s -o /dev/null -w "%{http_code}\n" https://example.com/this-page-does-not-exist
curl -sIL http://www.cloudflare.com | grep -iE '^(HTTP|location)'

ผลที่ควรเห็น (โดยประมาณ):

HTTP/1.1 200 OK
HTTP/2 200
content-type: text/html; charset=utf-8
age: 13570
404
HTTP/1.1 301 Moved Permanently
Location: https://www.cloudflare.com/
HTTP/2 200

→ -I ขอเฉพาะ header · -L ตาม redirect ให้ · เห็นการเด้งจาก http ไป https เป็น 301 · header ที่ได้ (เช่น cache-control, age) ต่างกันไปตามเว็บ ถ้าบรรทัดไหนไม่มีก็แค่ไม่แสดง · บางครั้งอาจเห็น HTTP/2 103 ก่อน 200 (Early Hints) ไม่ใช่ error

ทดลอง D — ใบรับรอง TLS

echo | openssl s_client -connect example.com:443 -servername example.com 2>/dev/null \
  | openssl x509 -noout -subject -issuer -dates
echo | openssl s_client -connect example.com:443 -servername example.com 2>/dev/null \
  | openssl x509 -noout -text | grep -A1 'Subject Alternative Name'

ผลที่ควรเห็น (ค่าจริงต่างได้ รูปแบบบรรทัด subject= ต่างกันเล็กน้อยระหว่าง OpenSSL กับ LibreSSL ของ macOS):

subject=CN=example.com
issuer=C=US, O=SSL Corporation, CN=Cloudflare TLS Issuing ECC CA 3
notBefore=Sep 26 22:49:11 2026 GMT
notAfter=Dec 25 22:56:35 2026 GMT
            X509v3 Subject Alternative Name:
                DNS:example.com, DNS:*.example.com

→ อ่านให้ได้ 3 อย่าง: ใครเซ็น (issuer), ใช้กับชื่อไหน (SAN), หมดอายุเมื่อไร (notAfter) · สังเกตว่าใบนี้อายุแค่ราว 90 วัน — ใบรับรองยุคนี้อายุสั้นลงเรื่อยๆ จึงต้องต่ออายุอัตโนมัติ ทำไมแยกเป็น 2 คำสั่ง: openssl ที่มากับ macOS (LibreSSL) ไม่รู้จักตัวเลือก -ext จึงใช้ -text แล้ว grep หา SAN แทน ใช้ได้ทุกเครื่อง

ทดลอง E — จับเวลาแต่ละขั้น

curl -so /dev/null https://example.com -w \
"dns: %{time_namelookup}s\ntcp: %{time_connect}s\ntls: %{time_appconnect}s\nfirst byte: %{time_starttransfer}s\ntotal: %{time_total}s\n"

→ ตัวเลขเป็นเวลาสะสมนับจากเริ่ม ถ้า tls กับ tcp ห่างกันมาก = เซิร์ฟเวอร์ไกล (TLS ต้องคุยไปกลับหลายรอบ) — นี่คือเหตุผลที่ CDN/edge ช่วยให้เร็ว

กับดักที่เจอบ่อย

อาการ สาเหตุ / แก้
แก้ DNS แล้วเครื่องเรายังเห็นค่าเก่า แคชตาม TTL — ถาม dig @1.1.1.1 เทียบ, รอให้หมด TTL, ครั้งหน้าลด TTL ก่อนเปลี่ยน
ใส่ CNAME ที่ example.com (apex) ไม่ได้ มาตรฐาน DNS ห้าม ใช้ CNAME flattening ของ Cloudflare หรือ Alias record ของ Route 53
เบราว์เซอร์เตือน "Your connection is not private" ชื่อใน SAN ไม่ตรงโดเมน หรือใบหมดอายุ — ดูด้วยทดลอง D
เว็บผ่าน CDN ได้ 502/504/52x CDN ต่อ origin ไม่ได้ ตรวจ origin ตรงๆ ก่อน (ไม่ผ่าน CDN)
ได้ 403 จาก S3 ทั้งที่ไฟล์มี S3 ตอบ 403 แทน 404 เมื่อไม่มีสิทธิ์ s3:ListBucket — เจอในบท 2-04
curl ได้ 200 แต่เบราว์เซอร์ยังเห็นหน้าเก่า แคชของเบราว์เซอร์/CDN ดู header age, cache-control

สรุปจำง่าย

DNS หา IP → TCP ต่อสาย → TLS ยืนยันตัวตนและเข้ารหัส → HTTP ขอและตอบ — เว็บพังให้ไล่ทีละขั้นด้วย dig → curl -I → openssl s_client — TTL คือเหตุที่แก้ DNS แล้ว "ยังไม่เปลี่ยน"