ระดับ 7d · บทที่ 1/6

Session และสถานะ — ทำไม agent ที่ทำงานยาวต้องจดงานลงไฟล์

⏱ 25 นาทีลองในClaude ↗

📎 ไฟล์ตัวอย่างสำหรับบทนี้

เป้าหมาย

เข้าใจว่า Claude Code "จำ" อะไรได้ข้ามคำสั่ง จำอะไรไม่ได้ ต่อ session เดิมได้ทั้งแบบ interactive และ headless และวางสถานะของงานไว้ในไฟล์ + git จนเปิด session ใหม่แล้วทำต่อได้ทันที ซึ่งเป็นพื้นฐานของทุกบทในระดับนี้

หลักการ

Session คืออะไร

ทุกครั้งที่เริ่ม claude หรือ claude -p จะได้ session ใหม่ ซึ่งคือบทสนทนาหนึ่งชุดที่บันทึกไว้ในเครื่อง (prompt, คำตอบ, tool call ทั้งหมด) และมี session_id ประจำตัว

  • โมเดลไม่มีความจำของตัวเอง ทุกเทิร์นมันเห็นแค่สิ่งที่อยู่ใน context ของ session นั้น
  • session ใหม่ = เริ่มจากศูนย์ เห็นแค่ CLAUDE.md, memory และไฟล์ที่มันเปิดอ่านเอง (บท 5d-04)

ต่อ session เดิม

คำสั่ง ทำอะไร
claude -c ต่อ session ล่าสุดในโฟลเดอร์นี้ (แบบ interactive) — ข้าม session ที่สร้างจาก claude -p
claude -p --continue "..." ต่อ session ล่าสุด รวม session ที่สร้างจาก -p ด้วย
claude -r <id หรือชื่อ> / --resume ต่อ session ที่ระบุ ใช้คู่กับ -p ได้
claude --session-id <uuid> กำหนด id เองตั้งแต่เริ่ม (ต้องเป็น UUID) สะดวกเวลาสคริปต์ต้องรู้ id ล่วงหน้า
--output-format json ผลลัพธ์มี session_id ให้เก็บไว้ resume ทีหลัง

ทำไม "ต่อ session" อย่างเดียวไม่พอสำหรับงานยาว

  1. context เต็ม — งานหลายชั่วโมงอ่านไฟล์และผลเทสต์มหาศาล เมื่อใกล้เต็ม Claude Code จะ compact (สรุปย่อบทสนทนา) รายละเอียดที่ถูกย่อหายไปแล้วไม่กลับมา
  2. พังกลางทาง — เครื่องดับ เน็ตหลุด ชนเพดานเงิน ถ้าความคืบหน้าอยู่ในหัวโมเดลอย่างเดียว ก็หายไปกับ session
  3. คนตรวจไม่ได้ — ตอนเช้าคุณอยากรู้ว่าทำอะไรไปแล้ว อ่าน transcript 400 เทิร์นไม่ไหว

หลักข้อเดียวของระดับนี้: สถานะอยู่นอกโมเดล

เก็บที่ เก็บอะไร
PROGRESS.md รายการงานเป็น checklist (- [ ] / - [x] / - [!] ติดปัญหา) + บันทึกสั้นๆ ที่รอบถัดไปควรรู้
git commit งานที่เสร็จแล้ว 1 ข้อ = 1 commit → ย้อนกลับได้ทีละข้อ และ git log คือประวัติที่อ่านง่าย
เทสต์ นิยามของคำว่า "เสร็จ" ที่ตรวจด้วยเครื่องได้ ไม่ต้องเชื่อคำพูดของโมเดล
log JSON ต้นทุน จำนวนเทิร์น และ subtype ของแต่ละรอบ (บท 6d-06)

ถ้าทำแบบนี้ session จะทิ้งได้ทุกเมื่อ เปิดใหม่แล้วสั่งว่า "อ่าน PROGRESS.md แล้วทำต่อ" ก็ไปต่อได้ทันที

ตั้งค่า ⚙️

ตั้งอะไร ค่าเริ่มต้นที่แนะนำ เปลี่ยนเมื่อไร ตรวจยังไง
PROGRESS.md ที่ root ของ repo 3 หัวข้อ: ## งาน (checklist) / ## บันทึก / ## ติดปัญหา ตาม sample งานใหญ่ขึ้น → แตกเป็นข้อเล็กลง ไม่ใช่เพิ่มหัวข้อ /clear แล้วถามว่างานถึงไหน (ทดลอง C) ต้องตอบถูกโดยไม่ต้องอธิบายเพิ่ม
เก็บ session_id ในสคริปต์ --output-format json แล้วดึงด้วย jq -r '.session_id' หรือกำหนดเองด้วย --session-id <uuid> อยากตั้งชื่อ log ก่อนเริ่ม → ใช้ --session-id --resume "$sid" แล้วต้องจำบริบทเดิมได้ (ทดลอง A/B)
< /dev/null ท้ายทุก claude -p ในสคริปต์ ใส่เสมอ ไม่เปลี่ยน ยกเว้นตั้งใจส่งข้อมูลทาง stdin ไม่เห็นคำเตือน "no stdin data received"
cleanupPeriodDays ใน settings.json ค่าเริ่ม 30 วัน อยาก resume งานที่เก่ากว่านั้น → เพิ่มค่า (ตั้ง 0 ไม่ได้) session ที่เก่ากว่าค่านี้จะหายจากรายการ /resume โดยไม่มีข้อความเตือน

→ ค่าเดียวที่ต้องคิดจริงจังคือรูปแบบ PROGRESS.md เพราะทุกบทถัดไป (loop, hook, worktree) อ่านไฟล์นี้

ลองเลย 🧪

ทดลอง A — session ใหม่จำไม่ได้ แต่ resume ได้ (ต้องมี jq)

claude -p "จำรหัสนี้ไว้: 4271 แล้วตอบแค่คำว่า รับทราบ" --output-format json < /dev/null > first.json
sid=$(jq -r '.session_id' first.json)
echo "session: $sid"

claude -p "รหัสที่ให้จำเมื่อกี้คืออะไร" < /dev/null
claude -p "รหัสที่ให้จำเมื่อกี้คืออะไร" --resume "$sid" < /dev/null

→ ผลที่ควรได้: คำสั่งแรกตอบว่าไม่รู้ (session ใหม่) คำสั่งที่สองตอบ 4271 (ต่อ session เดิม) → < /dev/null บอก claude ว่าไม่มีข้อมูลทาง stdin ถ้าไม่ใส่ในสคริปต์ จะเห็นคำเตือน "no stdin data received" และเสียเวลารอ 3 วินาทีทุกครั้ง

ทดลอง B — กำหนด session id เอง

sid=$(uuidgen | tr 'A-Z' 'a-z')
claude -p "ตอบว่า เริ่มแล้ว" --session-id "$sid" < /dev/null
claude -p "ข้อความแรกที่ฉันส่งคืออะไร" --resume "$sid" < /dev/null

→ ใช้เมื่อสคริปต์อยากตั้งชื่อ log ตาม session ตั้งแต่ก่อนเริ่ม

ทดลอง C — ส่งต่องานผ่านไฟล์ ไม่ใช่ผ่านความจำ (ทำใน repo ทดลองบน branch แยก)

  1. ดาวน์โหลด PROGRESS.md ด้านบน วางที่ root ของ repo แล้วเขียนงานเล็กๆ 3 ข้อแทนช่อง [...]
  2. เปิด claude แล้วสั่ง:
อ่าน PROGRESS.md ทำงานข้อแรกที่ยังเป็น - [ ] เพียงข้อเดียวพร้อมเทสต์
เสร็จแล้วเปลี่ยนเป็น - [x] จดสิ่งที่คนทำต่อควรรู้ไว้ใต้ "## บันทึก" 1–2 บรรทัด แล้ว commit
อย่าเริ่มข้อถัดไป
  1. พิมพ์ /clear (เริ่มบทสนทนาใหม่ ความจำหายหมด) แล้วสั่ง:
อ่าน PROGRESS.md และ git log --oneline -5 แล้วสรุปว่างานไปถึงไหน ข้อต่อไปคืออะไร และมีอะไรที่ต้องระวัง

→ ผ่านเมื่อ: Claude ตอบถูกว่าข้อไหนเสร็จแล้ว ข้อต่อไปคืออะไร และยกบันทึกจากรอบก่อนมาได้ โดยไม่ต้องอธิบายอะไรเพิ่ม

ถ้าพัง

อาการ สาเหตุที่พบบ่อย
claude -c ไม่เจอ session ที่รันด้วย -p -c แบบ interactive ข้าม session จาก -p → ใช้ claude -p --continue หรือ --resume <id>
--resume หา session ไม่เจอ id พิมพ์ผิด หรือ session เก่าเกินจนถูกลบไปแล้ว (ค่าเริ่ม cleanupPeriodDays = 30 วัน) · --resume <id> หา session ได้จากทุกโฟลเดอร์ในเครื่อง (ทดสอบกับ 2.1.296) แต่ -c ดูเฉพาะโฟลเดอร์ปัจจุบัน
--session-id error ค่าไม่ใช่ UUID ที่ถูกรูปแบบ
ทดลอง C แล้ว Claude งงว่าทำถึงไหน บันทึกสั้นหรือกว้างเกินไป → เขียนเป็นข้อเท็จจริงที่ใช้ต่อได้ เช่น "โปรเจกต์เป็น ESM เทสต์ใช้ node:test"

ข้อดี / ข้อเสีย

✅ ข้อดี ❌ ข้อเสีย / ต้นทุน
--resume / -c ไม่ต้องเตรียมอะไร บริบทครบทุกเทิร์น context ยาวขึ้นเรื่อยๆ จนต้อง compact (รายละเอียดหาย) · transcript ถูกลบเองตาม cleanupPeriodDays · คนอ่านย้อนหลังยาก
PROGRESS.md + git + เทสต์ ทิ้ง session ได้ทุกเมื่อ คนอ่านได้ ย้อนทีละ commit ได้ ต้องเขียนและดูแลไฟล์เอง · ทุก session ใหม่ต้องเสีย token อ่านไฟล์ซ้ำ · บันทึกที่ผิดหรือเก่าจะพาให้รอบถัดไปหลงทาง · commit ทีละข้อทำให้ history ยาว (squash ตอนเปิด PR ได้)

เมื่อไรไม่ควรใช้ PROGRESS.md

  • งานจบได้ใน session เดียวไม่กี่สิบนาที → คุยตามปกติ หรือ --resume ถ้าต้องกลับมาต่อ ง่ายกว่า
  • งานสำรวจ/ออกแบบที่ยังไม่รู้ว่าจะแตกเป็นข้ออะไร → คุยกับ Claude ก่อนจนได้รายการงาน แล้วค่อยเขียนลงไฟล์
  • งานที่ "เสร็จ" ตรวจด้วยเทสต์ไม่ได้ → checklist จะกลายเป็นการติ๊กตามคำพูดของโมเดล ซึ่งไม่ได้ช่วยอะไร

สังเกตอะไร

  • resume เหมาะกับ "คุยต่อ" ในงานสั้น แต่สำหรับงานที่ยาวกว่า context หนึ่งรอบ ไฟล์ + git ทนกว่าเสมอ
  • งานที่แตกเป็นข้อเล็กจนจบได้ในรอบเดียวและตรวจด้วยเทสต์ได้ คือสิ่งที่ทำให้ agent ทำงานยาวได้จริง ไม่ใช่โมเดลที่เก่งขึ้น
  • บันทึกใน PROGRESS.md เป็น "ความจำระยะยาว" ที่คนก็อ่านได้ ตอนเช้าเปิดไฟล์เดียวก็รู้ว่าเมื่อคืนเกิดอะไรขึ้น

สรุปจำง่าย

Session ทิ้งได้ สถานะต้องไม่หาย — เก็บงานไว้ใน PROGRESS.md, git และเทสต์ แล้ว session ไหนก็ทำต่อได้