ระดับ 5d · บทที่ 7/7

ประหยัด context และค่าใช้จ่ายใน Claude Code — /context, handoff, /compact, /clear และอื่นๆ

⏱ 30 นาทีลองในClaude ↗

เป้าหมาย

รู้ว่า context ของ Claude Code หมดไปกับอะไร ใช้วงจร /context → handoff → /compact ให้ถูกจังหวะ เลือกระหว่าง /compact, /clear, /rewind ได้ และตั้งค่าที่ลดค่าใช้จ่ายจริงโดยไม่ทำให้งานแย่ลง

หลักการ

ทำไม context ใหญ่ = แพงและช้า

ทุกเทิร์น Claude Code ส่ง ทั้ง context (system prompt, tool, CLAUDE.md, skill, ประวัติแชต, ผลไฟล์ที่อ่าน) ไปให้โมเดลใหม่ทั้งหมด prompt caching ช่วยให้ส่วนที่ซ้ำถูกลงมาก แต่ยิ่ง context ยาว ทุกเทิร์นก็ยังแพงขึ้นและช้าลง และโมเดลเริ่ม "ลืม" สิ่งที่อยู่ต้นแชต

ดูก่อนว่าหมดไปกับอะไร: /context

ตัวอย่างจริงของ session เปล่า (ยังไม่ได้พิมพ์อะไร) บนเครื่องที่ลง plugin ไว้หลายชุด:

Tokens: 15.2k / 1m (2%)
System prompt 2.2k · System tools 512 · MCP tools 621 · Custom agents 865
Memory files 222 · Skills 9.9k · Messages 10 · Autocompact buffer 33k

→ แค่ รายชื่อ skill จาก plugin ที่ไม่ได้ใช้ ก็กิน ~10k token ทุก session · ปิด plugin/MCP ที่ไม่ใช้คือการประหยัดที่ง่ายที่สุด

วงจรประหยัด context (จากบทความ easy-ai.online + เอกสารทางการ)

/context  →  ทำ handoff  →  /compact [โฟกัส]  →  ทำงานต่อ  →  (วนซ้ำเมื่อจบงานย่อย)
  1. /context ดูขนาดก่อนเริ่มงานใหม่หรือก่อนพัก
  2. Handoff สั่ง Claude เขียน/อัปเดตไฟล์ส่งต่องาน (เช่น HANDOFF.md): ไฟล์ที่แก้, งานค้าง, การตัดสินใจสำคัญ — เพราะหลัง compact คำสั่งที่พิมพ์ไว้ในแชตเฉยๆ จะหาย ถ้าไม่ได้อยู่ใน CLAUDE.md หรือไฟล์
  3. /compact สรุปบทสนทนาให้สั้นลง ใส่โฟกัสได้ เช่น /compact เก็บการตัดสินใจเรื่อง schema และงานที่ค้าง
  4. ทำงานต่อ: ทำตาม HANDOFF.md ต่อ

บทความแนะนำ compact ที่ ~150k token — ตัวเลขนี้ไม่มีในเอกสารทางการ และเขียนในยุคที่ context เต็มที่ 200k · โมเดลรุ่นปัจจุบัน (Opus/Sonnet/Haiku 5.5) ใน Claude Code มี context 1M และ auto-compact เองที่ราว 967k ใช้หลักจากเอกสารแทน: compact ที่จุดพักตามธรรมชาติ (จบฟีเจอร์ แก้บั๊กเสร็จ ก่อนพัก) ไม่ใช่ที่ตัวเลขตายตัว และ compact เร็วขึ้นถ้าเริ่มรู้สึกว่าช้าหรือลืม

Compact แล้วอะไรยังอยู่ อะไรหาย

ยังอยู่ หาย / ถูกย่อ
system prompt, CLAUDE.md ที่ root, auto memory (โหลดใหม่จากดิสก์) ประวัติแชต → เหลือบทสรุป
ไฟล์ที่อ่าน/แก้ล่าสุดสูงสุด 5 ไฟล์ (ไฟล์ > 5k token เหลือแค่ path) ผล tool และเหตุผลระหว่างทาง
skill ที่เคยเรียก (≤ 5k ต่อ skill, รวม ≤ 25k) คำสั่งที่บอกไว้ในแชตเท่านั้น

เลือกเครื่องมือให้ถูก

ใช้ เมื่อ ต้นทุน
/clear เริ่มงานใหม่ที่ไม่เกี่ยวกับงานเดิม ฟรี — ก่อน clear พิมพ์ /rename ชื่องาน แล้วกลับมาด้วย /resume ได้
/compact [โฟกัส] งานเดิมยังต้องต่อ แต่ประวัติยาวเกิน ต้องอ่านทั้งบทสนทนา 1 รอบ (ถูกถ้า cache ยังอุ่น แพงถ้าพักนาน) และล้าง cache
/rewind เดินผิดทาง อยากย้อนทั้งแชตและโค้ด ถูก — ตัดกลับไปส่วนที่ cache ไว้แล้ว
/btw คำถาม ถามแทรกเรื่องข้างเคียง ไม่เพิ่มเข้าบทสนทนาหลัก
subagent งานที่ output ยาว (รันเทสต์ อ่าน log) context หลักได้แค่สรุป แต่มีต้นทุน subagent เอง (บท 6d-08)

ตั้งค่า ⚙️

ตั้งอะไร ที่ไหน ค่าเริ่ม → แนะนำ ตรวจยังไง
คำสั่งสำหรับการ compact หัวข้อ # Compact instructions ใน CLAUDE.md ไม่มี → ใส่ 3–5 บรรทัดว่าต้องเก็บอะไร (การตัดสินใจ, งานค้าง, ไฟล์ที่แตะ) /compact แล้วอ่านบทสรุป
จุดที่ auto-compact /autocompact 300000 หรือ "autoCompactWindow": 300000 ใน settings หรือ env CLAUDE_CODE_AUTO_COMPACT_WINDOW=300000 (ตัวเลขล้วน 100000–1000000 — เขียน 300k จะถูกอ่านเป็น 300) ~967k บนโมเดล 1M → ลดลงถ้าอยากให้ compact บ่อยขึ้นและแต่ละเทิร์นถูกลง /context
ปิด auto-compact "autoCompactEnabled": false หรือ DISABLE_AUTO_COMPACT=1 (ยังใช้ /compact เองได้) เปิด → เปิดไว้ —
effort /effort low หรือ --effort Opus/Sonnet/Haiku 5.5 = medium → low สำหรับงานง่าย (thinking token คิดเงินเป็น output) /status
โมเดล /model sonnet ตามแพ็กเกจ → Sonnet สำหรับงานเขียนโค้ดทั่วไป Opus เมื่อออกแบบซับซ้อน /status
MCP/plugin ที่ไม่ใช้ /mcp ปิดทีละ server · /plugin ปิด plugin — → ปิดทุกตัวที่ไม่ได้ใช้ในโปรเจกต์นี้ /context ดูหมวด MCP tools / Skills
ขนาด CLAUDE.md ย้ายขั้นตอนเฉพาะงานไปเป็น skill (โหลดเมื่อใช้) — → ไม่เกิน ~200 บรรทัด /context หมวด Memory files
subagent ใช้โมเดลเล็ก env CLAUDE_CODE_SUBAGENT_MODEL=haiku โมเดลเดียวกับตัวหลัก → haiku สำหรับงานค้น/สรุป /usage
แสดง % context ตลอดเวลา status line (/statusline) ใช้ฟิลด์ context_window.used_percentage ไม่มี → เปิด เห็นตัวเลขใต้ช่องพิมพ์
ดูค่าใช้จ่าย /usage (หรือ /cost, /stats) — ผู้ใช้ API เห็นเงินตามราคาป้าย · ผู้ใช้แพ็กเกจเห็นแถบโควตา (ตัวเลขเงินไม่ใช่บิล)

ระวัง cache: การสลับโมเดลกลาง session, /compact, เปิด/ปิด plugin ที่มี MCP และการอัปเกรด Claude Code ทำให้ prompt cache เริ่มใหม่ (เทิร์นถัดไปแพงขึ้น) · แก้ไฟล์ในโปรเจกต์, เปลี่ยน permission mode, เรียก skill และ /rewind ไม่ทำให้ cache หาย

ลองเลย 🧪

ทดลอง A — ดูว่า context หมดไปกับอะไร

/context

→ จด 3 หมวดที่ใหญ่ที่สุด ถ้า Skills หรือ MCP tools ใหญ่ ให้ดูรายการด้านล่างว่ามาจาก plugin/server ไหนที่ไม่ได้ใช้ แล้วปิดด้วย /plugin หรือ /mcp จากนั้น /clear แล้ว /context อีกครั้งเทียบ

ทดลอง B — วงจร handoff → compact (ทำในงานจริงที่คุยมานานแล้ว)

ช่วยทำ handoff ก่อน compact: เขียน/อัปเดต HANDOFF.md ให้มี
1) เป้าหมายของงานนี้ 2) ไฟล์ที่แก้แล้วและสถานะ 3) การตัดสินใจสำคัญพร้อมเหตุผล
4) งานที่ค้าง เรียงตามลำดับ 5) คำสั่งที่ใช้ทดสอบ — ไม่เกิน 40 บรรทัด

→ อ่าน HANDOFF.md ให้แน่ใจว่าครบ แล้ว

/compact เก็บเป้าหมาย การตัดสินใจ และงานค้างตาม HANDOFF.md

→ ตามด้วย /context แล้วสั่ง ทำตาม HANDOFF.md ต่อ → ผลที่เราวัดได้ (session อ่านไฟล์บทเรียน 8 ไฟล์): 101.6k → 28.5k token (ลด ~72%) และหลัง compact ยังตอบเรื่องในไฟล์ได้ถูก · ตัวการ compact เองใช้ราว $0.31 (ต้องอ่านบทสนทนาทั้งหมด 1 รอบ) จึงไม่ควร compact บ่อยเกินจำเป็น

ทดลอง C — compact instructions ถาวร เพิ่มท้าย CLAUDE.md ของโปรเจกต์

# Compact instructions
เมื่อสรุปบทสนทนา ให้เก็บ: การตัดสินใจด้านออกแบบพร้อมเหตุผล, ไฟล์ที่แก้และสถานะ,
งานที่ค้าง, คำสั่งทดสอบที่ใช้ได้ · ไม่ต้องเก็บ: log เทสต์ที่ผ่านแล้ว, ผลค้นหาที่ไม่ได้ใช้

→ ครั้งถัดไปที่ compact (ทั้งสั่งเองและอัตโนมัติ) บทสรุปจะเน้นตามนี้

ทดลอง D — status line แสดง % context

/statusline แสดงชื่อโมเดล และ % context ที่ใช้ไป จาก context_window.used_percentage

→ ผลที่ควรได้: ใต้ช่องพิมพ์มีบรรทัดเช่น [Opus] 12% context

ถ้าพัง

อาการ สาเหตุที่พบบ่อย
หลัง compact Claude ลืมกฎที่สั่งไว้ กฎอยู่ในแชตเท่านั้น → ย้ายไป CLAUDE.md หรือ HANDOFF.md
ตั้ง CLAUDE_CODE_AUTO_COMPACT_WINDOW=300k แล้ว compact บ่อยผิดปกติ ต้องเป็นตัวเลขล้วน 300000 — 300k ถูกอ่านเป็น 300 แล้วปัดขึ้นเป็น 100,000
เทิร์นแรกหลังพักนานแพงมาก cache หมดอายุ (5 นาทีสำหรับผู้ใช้ API, 1 ชั่วโมงสำหรับแพ็กเกจ) → ถ้าจะพักนาน handoff แล้ว /clear ถูกกว่า compact ทีหลัง
แก้ CLAUDE.md แล้วไม่มีผล การแก้ระหว่าง session มีผลหลัง /clear, /compact หรือเปิดใหม่

ข้อดี / ข้อเสีย

วิธี ✅ ข้อดี ❌ ข้อเสีย
/compact ทำงานต่อได้ใน session เดิม context ลดมาก มีต้นทุน 1 รอบ ล้าง cache รายละเอียดที่ไม่ได้อยู่ในไฟล์อาจหาย
handoff + compact งานไม่หายแม้บทสรุปพลาด คนอ่านต่อได้ ใช้เวลาเพิ่ม 1–2 นาที และต้องอ่านตรวจ handoff เอง
/clear + /resume ถูกที่สุด context สะอาด ต้องเล่างานใหม่ (หรือให้อ่าน HANDOFF.md)
ลด effort / ใช้ Sonnet ถูกและเร็วขึ้นทันที งานยากอาจพลาดมากขึ้น ต้องคอยดูคุณภาพ
ปิด plugin/MCP ประหยัดทุก session ไม่มีผลเสียถ้าไม่ได้ใช้ ต้องจำเปิดกลับเมื่อจำเป็น

ไม่ต้องทำเมื่อ: งานสั้นที่จบใน session เดียว context ยังไม่ถึงสิบกว่า % — compact บ่อยเกินไปเสียเงินมากกว่าที่ประหยัดได้ คำอ้างของบทความที่ยังไม่มีหลักฐาน: "session ที่ compact สม่ำเสมอทำงานได้เท่า 3–5 session" — ลองวัดเองด้วย /usage ก่อนเชื่อ

สังเกตอะไร

  • การประหยัดที่ได้ผลที่สุดมักไม่ใช่ compact แต่คือ /clear ระหว่างงานที่ไม่เกี่ยวกัน และปิดสิ่งที่โหลดไว้โดยไม่ได้ใช้
  • handoff เป็นนิสัยเดียวกับ PROGRESS.md ในระดับ 7d: สถานะที่สำคัญต้องอยู่ในไฟล์ ไม่ใช่ในความจำของโมเดล
  • ตัวเลขเฉลี่ยจากเอกสาร Anthropic: องค์กรใช้ราว $13 ต่อนักพัฒนาต่อวันที่ใช้งาน และ 90% ของผู้ใช้ต่ำกว่า $30 ต่อวัน — ใช้เป็นจุดเทียบกับ /usage ของคุณ

สรุปจำง่าย

ดู /context → งานใหม่ใช้ /clear → งานเดิมยาวใช้ handoff แล้ว /compact ที่จุดพัก → ปิดสิ่งที่ไม่ใช้ และลด effort กับงานง่าย