ระดับ 5a · บทที่ 1/5

เลือกเครื่องมือ IaC — CloudFormation, CDK, Terraform/OpenTofu และเรื่อง state/drift

⏱ 40 นาทีลองในAWS Console ↗

เป้าหมาย

เลือกเครื่องมือ Infrastructure as Code (IaC) ให้เหมาะกับทีมได้ด้วยเหตุผล ไม่ใช่ตามกระแส เข้าใจว่า state อยู่ที่ไหน drift เกิดจากอะไร และลองจับ drift ของจริงทั้งฝั่ง CloudFormation และ Terraform

ทำไมต้อง IaC (ตอบให้ได้ก่อนเลือกเครื่องมือ)

  • ทำซ้ำได้: สร้าง dev/staging/prod ให้เหมือนกันจากโค้ดชุดเดียว ไม่ใช่จากความจำของคนคลิก
  • review ได้: การเปลี่ยน infra ผ่าน pull request มี diff ให้ดูก่อน deploy
  • ย้อนได้: git revert + deploy ใหม่ ดีกว่าไล่คลิกคืนในคอนโซล
  • กู้ระบบได้: ถ้าบัญชีพังหรือต้องย้าย region โค้ดคือแผนผังที่เหลืออยู่

กฎทอง: ถ้าสร้างด้วย IaC แล้ว ห้ามแก้ในคอนโซล — ทุกการคลิกคือ drift ที่รอวันระเบิด

เทียบเครื่องมือหลัก

CloudFormation AWS CDK Terraform / OpenTofu
เขียนด้วย YAML/JSON TypeScript, Python, Java, C#, Go HCL
state อยู่ที่ AWS เก็บให้ (stack) AWS เก็บให้ (CDK สังเคราะห์เป็น CloudFormation) ไฟล์ state ที่เราดูแลเอง (เช่น S3)
rollback อัตโนมัติ มี ถ้า deploy ล้มกลางทาง มี (ผ่าน CloudFormation) ไม่มี — apply ไปครึ่งทางก็ค้างครึ่งทาง ต้องแก้แล้ว apply ใหม่
หลายคลาวด์/SaaS AWS เป็นหลัก (มี registry extension) AWS เป็นหลัก เด่นมาก: AWS, Cloudflare, GitHub, Datadog ในโค้ดเดียว
abstraction ต่ำ เขียนทุก property เอง สูง: L2/L3 construct ใส่ค่าดีๆ ให้ (เช่น grantRead) กลาง: module
จุดอ่อน ไฟล์ยาว, logic น้อย ต้องเข้าใจ CloudFormation ข้างใต้เวลาพัง, ภาษา general-purpose ล่อให้เขียนซับซ้อนเกิน ต้องดูแล state และ lock เอง, secret อาจหลุดลง state

OpenTofu คือ fork ของ Terraform ที่เป็น open source (เกิดหลัง HashiCorp เปลี่ยนไลเซนส์เป็น BSL ในปี 2023) ใช้ HCL และ provider ชุดเดียวกันได้เกือบทั้งหมด คำสั่งเปลี่ยนจาก terraform เป็น tofu — เลือกตามนโยบายไลเซนส์ขององค์กร

เลือกอย่างไร (กฎหยาบๆ ที่ใช้ได้จริง)

สถานการณ์ เลือก
ทีม dev เขียน TypeScript อยู่แล้ว ใช้ AWS อย่างเดียว ชอบ abstraction CDK
ทีม platform ดูแลหลาย provider (AWS + Cloudflare + GitHub) Terraform/OpenTofu
ต้องการให้ AWS ดูแล state ทั้งหมด ไม่อยากมี backend เพิ่ม, template เล็ก CloudFormation ตรงๆ
องค์กรมีโค้ด Terraform อยู่แล้ว 200 module อยู่ต่อ อย่าย้ายเพราะกระแส

ข้อสำคัญ: อย่าผสมสองเครื่องมือคุมทรัพยากรเดียวกัน เช่น Terraform สร้าง bucket แล้ว CDK ไปแก้ policy ของ bucket เดียวกัน — สองฝั่งจะเขียนทับกันไปมา แบ่งเขตให้ชัด (เช่น Terraform ทำ network/บัญชี, CDK ทำแอป) แล้วส่งค่าข้ามกันผ่าน SSM Parameter Store

State คืออะไร ทำไมสำคัญ

state = แผนที่ว่า "ทรัพยากรในโค้ดบรรทัดนี้ คือ resource ID นี้ใน AWS"

  • CloudFormation/CDK: state คือ stack ใน AWS ไม่ต้องเก็บเอง แต่ ห้ามลบ stack เล่นๆ (ลบ stack = ลบทรัพยากรทั้งหมดในนั้น ยกเว้นที่ตั้ง DeletionPolicy: Retain)
  • Terraform: ไฟล์ terraform.tfstate — ถ้าหาย Terraform จะคิดว่ายังไม่มีอะไรเลยแล้วพยายามสร้างซ้ำ
    • เก็บใน S3 backend เปิด versioning + เข้ารหัส + block public access
    • เปิด lock ด้วย use_lockfile = true (lock ด้วยไฟล์ใน S3) — แบบเก่าที่ใช้ DynamoDB (dynamodb_table) ถูก deprecated แล้ว
    • state เก็บค่าทุก attribute รวมถึงรหัสผ่าน ที่ส่งเข้า resource → จำกัดสิทธิ์อ่าน bucket state เท่ากับสิทธิ์อ่าน secret

Drift คืออะไร

drift = ของจริงใน AWS ไม่ตรงกับที่โค้ดบอก เกิดจากคนคลิกแก้, สคริปต์ภายนอก, หรือ AWS เปลี่ยนค่า default

เครื่องมือ ตรวจ drift สิ่งที่ต้องรู้
CloudFormation detect-stack-drift ตรวจเฉพาะ property ที่ระบุใน template และ resource type ที่รองรับ — ไม่เห็นของที่ "เพิ่มนอก template"
Terraform terraform plan (หรือ plan -refresh-only) refresh ทุกครั้งที่ plan, เห็น drift เป็น diff ทันที

แก้ drift มี 2 ทาง: ให้โค้ดชนะ (deploy ใหม่ทับ) หรือ ให้ของจริงชนะ (แก้โค้ดให้ตรงแล้ว deploy) — ตัดสินเป็นรายกรณี อย่า apply ทับแบบไม่ดู

ลองเลย 🧪

profile ของระดับ 5a: ทุกแล็บใช้ชื่อ dev (แทนบัญชีที่ใช้พัฒนา) แทน learn จากระดับ 2 — ถ้ามีบัญชีเดียว ให้เพิ่ม profile dev ที่ชี้บัญชีเดียวกับ learn ใน ~/.aws/config (ใช้ sso_session เดิม จึงไม่ต้อง aws configure sso ใหม่) · ถ้ามีบัญชีสมาชิกสำหรับ dev แล้ว (บท 6a-01) ให้ใส่เลขบัญชีนั้นแทน

[profile dev]
sso_session = cloud-ladder
sso_account_id = 111122223333
sso_role_name = AdministratorAccess
region = ap-southeast-1

(111122223333 = เลขบัญชีเดียวกับใน [profile learn] ของคุณ)

aws sso login --profile dev
export AWS_PROFILE=dev AWS_REGION=ap-southeast-1
aws sts get-caller-identity --query Account --output text

ผลที่ควรเห็น:

123456789012

ทดลอง A — CloudFormation: deploy แล้วสร้าง drift เอง

ไฟล์ bucket.yaml

AWSTemplateFormatVersion: "2010-09-09"
Description: IaC lab bucket (5a-01)
Resources:
  LabBucket:
    Type: AWS::S3::Bucket
    Properties:
      VersioningConfiguration:
        Status: Enabled
      PublicAccessBlockConfiguration:
        BlockPublicAcls: true
        BlockPublicPolicy: true
        IgnorePublicAcls: true
        RestrictPublicBuckets: true
      Tags:
        - Key: Project
          Value: iac-lab
Outputs:
  BucketName:
    Value: !Ref LabBucket
aws cloudformation deploy --stack-name iac-lab --template-file bucket.yaml
BUCKET=$(aws cloudformation describe-stacks --stack-name iac-lab \
  --query "Stacks[0].Outputs[?OutputKey=='BucketName'].OutputValue" --output text)
echo $BUCKET

# จำลองคนไปคลิกปิด versioning ในคอนโซล
aws s3api put-bucket-versioning --bucket "$BUCKET" --versioning-configuration Status=Suspended

DRIFT_ID=$(aws cloudformation detect-stack-drift --stack-name iac-lab --query StackDriftDetectionId --output text)
sleep 10
aws cloudformation describe-stack-drift-detection-status --stack-drift-detection-id "$DRIFT_ID" \
  --query "[DetectionStatus,StackDriftStatus]" --output text
aws cloudformation describe-stack-resource-drifts --stack-name iac-lab \
  --query "StackResourceDrifts[].PropertyDifferences[].[PropertyPath,ExpectedValue,ActualValue]" --output table

ผลที่ควรเห็น:

DETECTION_COMPLETE	DRIFTED
------------------------------------------------------------
|               DescribeStackResourceDrifts                 |
+-----------------------------------+----------+-----------+
|  /VersioningConfiguration/Status  |  Enabled | Suspended |
+-----------------------------------+----------+-----------+

→ ลองแก้ด้วยการ deploy ซ้ำ: aws cloudformation deploy ... จะขึ้น No changes to deploy เพราะ template ไม่เปลี่ยน CloudFormation จึงไม่ทำอะไร — drift ไม่หายเอง ต้องเปิด versioning คืนเอง หรือแก้ template ให้มีการเปลี่ยนแปลง นี่คือเหตุผลที่ "ห้ามคลิกแก้" สำคัญมาก

aws s3api put-bucket-versioning --bucket "$BUCKET" --versioning-configuration Status=Enabled

ทดลอง B — Terraform/OpenTofu กับ S3 backend + lockfile

สร้าง bucket เก็บ state (ครั้งเดียวต่อบัญชี — ในงานจริงสร้างด้วย IaC แยก)

STATE_BUCKET=tfstate-$(aws sts get-caller-identity --query Account --output text)-apse1
aws s3api create-bucket --bucket "$STATE_BUCKET" \
  --create-bucket-configuration LocationConstraint=ap-southeast-1
aws s3api put-bucket-versioning --bucket "$STATE_BUCKET" --versioning-configuration Status=Enabled
aws s3api put-public-access-block --bucket "$STATE_BUCKET" \
  --public-access-block-configuration BlockPublicAcls=true,IgnorePublicAcls=true,BlockPublicPolicy=true,RestrictPublicBuckets=true
echo $STATE_BUCKET

ไฟล์ main.tf (แก้ [STATE_BUCKET] เป็นชื่อที่ echo ออกมา — backend ใช้ตัวแปรไม่ได้)

terraform {
  required_version = ">= 1.10"
  required_providers {
    aws = { source = "hashicorp/aws", version = "~> 6.0" }
  }
  backend "s3" {
    bucket       = "[STATE_BUCKET]"
    key          = "iac-lab/terraform.tfstate"
    region       = "ap-southeast-1"
    use_lockfile = true
    encrypt      = true
  }
}

provider "aws" {
  region = "ap-southeast-1"
  default_tags { tags = { Project = "iac-lab", ManagedBy = "terraform" } }
}

resource "aws_s3_bucket" "lab" {
  bucket_prefix = "tf-iac-lab-"
  force_destroy = true # lab เท่านั้น — prod ห้ามใส่
}

resource "aws_s3_bucket_versioning" "lab" {
  bucket = aws_s3_bucket.lab.id
  versioning_configuration { status = "Enabled" }
}

output "bucket" { value = aws_s3_bucket.lab.bucket }
terraform init          # หรือ tofu init
terraform apply -auto-approve
LAB=$(terraform output -raw bucket)
aws s3api put-bucket-versioning --bucket "$LAB" --versioning-configuration Status=Suspended
terraform plan

ผลที่ควรเห็น (ตัดมาบางส่วน):

  # aws_s3_bucket_versioning.lab will be updated in-place
  ~ resource "aws_s3_bucket_versioning" "lab" {
      ~ versioning_configuration {
          ~ status = "Suspended" -> "Enabled"
        }
    }
Plan: 0 to add, 1 to change, 0 to destroy.

→ เทียบกับทดลอง A: Terraform เห็น drift ทันทีใน plan และ apply ครั้งถัดไปจะดึงกลับให้ตรงโค้ด

เก็บกวาด (S3 เกือบฟรีแต่อย่าทิ้งไว้)

terraform destroy -auto-approve
# ถ้าเปิดเทอร์มินัลใหม่ ตั้งตัวแปรคืนก่อน
BUCKET=${BUCKET:-$(aws cloudformation describe-stacks --stack-name iac-lab \
  --query "Stacks[0].Outputs[?OutputKey=='BucketName'].OutputValue" --output text)}
aws s3 rm "s3://$BUCKET" --recursive
aws s3api delete-objects --bucket "$BUCKET" \
  --delete "$(aws s3api list-object-versions --bucket "$BUCKET" --query '{Objects: Versions[].{Key:Key,VersionId:VersionId}}' --output json)" 2>/dev/null || true
aws cloudformation delete-stack --stack-name iac-lab
aws cloudformation wait stack-delete-complete --stack-name iac-lab && echo "stack deleted"

เก็บ $STATE_BUCKET ไว้ใช้ต่อได้ ถ้าไม่ใช้แล้วให้ลบ object ทุก version ก่อนแล้ว aws s3api delete-bucket --bucket "$STATE_BUCKET" ถ้าพัง: delete-stack ค้าง DELETE_FAILED → bucket ยังมีไฟล์ ลบให้ว่างก่อนแล้วสั่งใหม่ · terraform plan/apply error Error acquiring the state lock → มีคนอื่น apply อยู่ หรือรอบก่อนตาย ดู lock ID แล้ว terraform force-unlock [LOCK_ID] เมื่อแน่ใจว่าไม่มีใครรันอยู่

กับดักที่เจอบ่อย

อาการ สาเหตุ / แก้
deploy CloudFormation ซ้ำแล้ว drift ไม่หาย template ไม่เปลี่ยน = ไม่มี change set — แก้ของจริงเองหรือเปลี่ยน template
Terraform จะสร้างทุกอย่างใหม่หมด state หาย/ชี้ผิด key — เปิด versioning ที่ bucket state แล้วกู้ version ก่อนหน้า
สองคน apply พร้อมกันแล้ว state พัง ไม่ได้เปิด lock — ใส่ use_lockfile = true
รหัสผ่าน DB โผล่ใน terraform.tfstate state เก็บค่าทุก attribute — ใช้ RDS managed password / Secrets Manager แทนการส่งรหัสเอง และคุมสิทธิ์ bucket state
ลบ stack แล้วข้อมูลใน DB หายด้วย ไม่ได้ตั้ง DeletionPolicy: Retain / removalPolicy: RETAIN กับ resource ที่เก็บข้อมูล
CDK กับ Terraform แก้ resource เดียวกันสลับไปมา แบ่งเขตความเป็นเจ้าของ ส่งค่าข้ามผ่าน SSM Parameter Store

สรุปจำง่าย

IaC = ทำซ้ำได้ review ได้ ย้อนได้ — CDK ถ้าทีมเขียนโค้ดและอยู่บน AWS, Terraform/OpenTofu ถ้าหลาย provider — state ต้องมี versioning + lock + คุมสิทธิ์ — สร้างด้วยโค้ดแล้วห้ามคลิกแก้ ตรวจ drift สม่ำเสมอ